Սուրբ Ինդոսը և Դոմնան
Ս. Ինդոսը ներքինի էր Դիոկղետիանոս կայսեր արքունիքում Նիկոմիդիա քաղաքում, իսկ Ս. Դոմնան՝ պալատական կուռքերի քրմուհին, որ ենթարկվում էր Ինդոսին: Նրանք երկուսն էլ, ծանոթանալով Աստվածաշունչ մատյանին, դարձի են գալիս և քրիստոնյա դառնում, որի պատճառով բանտ են նետվում: Երկար տանջվելուց հետո 303թ. նահատակության պսակն են ընդունում:
Հայ եկեղեցին ս. կույսերի՝ Ինդոսի, Դոմնայի, Գղերիկոս քահանայի և երեք բյուր նահատակների, որոնք այրվեցին նիկոմիդացիների եկեղեցում, հիշատակը տոնում է Հիսնակաց պահքի Դ կիրակիին հաջորդող հինգշաբթի օրը:
Սուրբ Գղերիկոս քահանան և երեսուն հազար նահատակները
Դիոկղետիանոս կայսեր հալածանքների ժամանակ, Քրիստոսի Ծննդյան տոնին, սովորականի նման Նիկոմիդիայի քրիստոնյաները հավաքվում են եկեղեցու մեջ՝ աղոթք անելու համար: Կայսրը մի կուռք է կանգնեցնում տաճարում՝ հրամայելով, որ բոլորը երկրպագեն դրան: Գղերիկոս քահանան մերժում է կատարել կայսեր հրամանը, որի համար չարչարանքների է ենթարկվում և նահատակվում: Կայսրը բարկանում է և այրել տալիս ամբողջ եկեղեցին: Արարողությանը ներկա ողջ ժողովուրդը՝ երեք բյուր, այսինքն՝ երեսուն հազար հոգի այսպիսով նահատակվում են 303թ.:
Հայ եկեղեցին ս. կույսերի՝ Ինդոսի, Դոմնայի, Գղերիկոս քահանայի և երեք բյուր նահատակների, որոնք այրվեցին նիկոմիդացիների եկեղեցում, հիշատակը տոնում է Հիսնակաց պահքի Դ կիրակիին հաջորդող հինգշաբթի օրը:
четвъртък, 18 декември 2008 г.
ՀԱՅ ԱՒԵՏԱՐԱՆԱԿԱՆ ՀԱՄԱՅՆՔ Հիւսիսային Ամերիկայի Հայ Աւետարանական Միութեան Գործունէութիւնը
Հիւսիսային Ամերիկայի Հայ Աւետարանական Միութիւնը իբրեւ գործունէութեան տարածք ունի Արեւելեան, Արեւմտեան Ամերիկաները եւ Գանատան: Միութեան հովիւն է (գործադիր տնօրէն) վերապատուելի Յովսէփ Մաթոսեան, իսկ կեդրոնատեղին կը գտնուի Կլէնտէյլի մէջ (616 N. Glendale Ave., Glendale, CA 91206): Հոն կը գործեն նաեւ Քէմփ Արեւի ու Երիտասարդականի գրասենեակները:
Վեր. Մաթոսեանի հետ հանդիպում ունեցանք եւ մանրամասն տեղեկութիւններ ստացանք միութեան գործունէութեան, Ամերիկայի Հայ Աւետարանչական Ընկերակցութեան եւ Հայ Աւետարանական Համաշխարհային Խորհուրդին ու անոնց պատասխանատուներուն մասին: Կը ներկայացնենք մեր տեսակցութենէն բխած հիմնական հարցերը:
Կապ հաստատեցինք նաեւ Ամերիկայի Հայ Աւետարանական Միութեան հովանիին ներքեւ գործող «Շարլոթ եւ Էլիզ Մերտինեան» վարժարանի տնօրէն Յովսէփ Ինճէճիկեանի հետ, որմէ տեղեկութիւններ ստացանք դպրոցին մասին:
Շահեկան զուգադիպութեամբ մը, մեր յօդուածի պատրաստութեան ընթացքին բարեբախտութիւնը ունեցանք հանդիպելու Հայ Աւետ. Եկեղեցիներու Համաշխարհային Խորհուրդի նորընտիր նախագահ եւ Սուրիոյ Հայ Աւետարանական գաղութի համայնքապետ՝ վեր. Յարութիւն Սելիմեանին հետ, ընկերակցութեամբ Հիւս. Ամերիկայի Հայ Աւետ. Եկեղեցիներու Միութեան գանձապահ Զաւէն Խանճեանին, որ ընդհանրապէս այս աշխատանքին համակարգման մէջ իր ներդումը ունեցաւ: Կը ներկայացնենք նաեւ վեր. Յարութիւն Սելիմեանին հետ մեր հարցազրոյցը:
Յիշենք, թէ Հայ Աւետարանական համայնքի զաւակ Զաւէն Խանճեան երկար տարիներու վաստակ ունի համայնքէն ներս, յատկապէս նպաստելով »Մերտինեան« վարժարանի հիմնադրութեան, երկար տարիներ ծառայելով հոգաբարձական կազմին մէջ, իսկ այժմ վարելով միութեան գանձապահի պաշտօնը: Խանճեան գործօն դերակատարութիւն ունեցած է նաեւ Հայաստան Հիմնադրամի աշխատանքներուն մէջ եւ հեղինակն է «Այս տունը քուկդ է, թէ իմս» հատորին:
Անհրաժեշտ է յիշել նաեւ անունները համայնքի ակներեւ եւ հանրածանօթ աստուածաբան, պատմագէտ, բանասէր, հեղինակ հովիւներ՝ վեր. Վահան Թութիկեանի (Տիթրոյթ) եւ վեր Պարգեւ Տարագճեանի (Լոս Անճելըս): Մեծ եղած է անոնց նպաստը Հայ Աւետարանական համայնքի գործունէութեան զարգացման մէջ:
ՀՈԳԵՒՈՐ ՀՈՎԻՒ ՎԵՐ. ՅՈՎՍԷՓ ՄԱԹՈՍԵԱՆ
Ծնած է Լիբանան, յաճախած է Աստուածաբանական ճեմարանը, ապա 1960ին եկած է Միացեալ Նահանգներ, ուսումը շարունակելու եւ արժանացած Պսակաւոր Արուեստից տիտղոսին՝ աստուածաբանութեան եւ հոգեբանութեան մէջ, ու Մագիստրոսի տիտղոսին՝ աստուածաբանութեան մէջ:
1966ին ձեռնադրուած է հոգեւոր ծառայութեան եւ 1967ին սկսած է ծառայել ԱՄՆի մէջ: 15 տարի եղած է հովիւ Փասատինայի Հայ Եղբայրութեան Ատուածաշունչի եկեղեցիին, որմէ ետք 10 տարի ծառայած է իբրեւ երէց հովիւ՝ Էմմանուէլ Հայ ժողովական եկեղեցիին: 2004ին ընտրուած է Հիւսիսային Ամերիկայի Հայ Աւետարանական միութեան հովիւ եւ Յունիս 2008ին, Համաժողովի ընթացքին վերընտրուած է չորս տարուան համար:«Սահակ-Մեսրոպ» հայ քրիստոնէական վարժարանի հիմնադիր հոգաբարձական կազմի անդամ եղած է: Ծառայած է նաեւ իբրեւ հոգաբարձական կազմի ատենապետ եւ այժմ «Սահակ-Մեսրոպ» քրիստոնէական վարժարանի ընկերակցութեան նախագահն է:
Մաս կը կազմէ Հայ Աւետ. Եկեղեցիներու Համաշխարհային Խորհուրդին եւ անդամ է Հայաստան Հիմնադրամի Արեւտմեան Ամերիկայի վարչութեան:Ամուսնացած է եւ ունի չորս մանչ զաւակ:
ՀԻՒՍԻՍԱՅԻՆ ԱՄԵՐԻԿԱՅԻ ՀԱՅ ԱՒԵՏ. ՄԻՈՒԹԵԱՆ ԱՄՓՈՓ ՊԱՏՄԱԿԱՆԸ
Միացեալ Նահանգներու Մեսեչուսէց նահանգի Ուստըր քաղաքին մէջ 1881ին սկսած է կազմաւորումը Հայ Աւետարանական Եկեղեցիներուն: Օսմանեան Կայսրութեան մէջ հայերուն դէմ գործադրուած թրքական ցեղասպանական արարքները պատճառ դարձան, որ հայերը արտագաղթեն ու հաստատուին աշխարհի զանազան երկիրներուն մէջ, որոնց շարքին էր Միացեալ Նահանգները: Տարիներու ընթացքին գաղթականներու թիւը աւելցաւ ու Հայ Աւետարանական եկեղեցիներ գոյացան Միացեալ Նահանգներու եւ Գանատայի զանազան շրջաններուն մէջ: 1901ին ԱՄՆի Արեւելեան նահանգներու եկեղեցիները կազմակեպուեցան իբրեւ միութիւն, իսկ 1960ին՝ անոր միացաւ Գանատայի Թորոնթօ եւ Մոնթրէալ քաղաքներու Հայ Աւետ. Միութիւնը: Հետագային այս երկուքին միացումով յառաջացաւ Արեւելեան նահանգներու եւ Գանատայի Հայ Աւետ. Միութիւնը: Այս ժամանակաշրջանին Քալիֆորնիոյ մէջ եւս գոյացած էին Հայ Աւետարանական եկեղեցիներ, որոնք 1908ին կազմեցին Քալիֆորնիոյ Հայ Աւետ. Միութիւնը: Երկարատեւ բանակցութիւններէ ետք 1971ին, Արեւելեան նահանգներու եւ Քալիֆորնիոյ միութիւնները միաձուլուեցան եւ կազմեցին Հիւսիսային Ամերիկայի Հայ Աւետ. Միոււթիւնը՝ որով կը ճանչցուի ան մինչեւ այսօր:
ՀԻՒՍԻՍԱՅԻՆ ԱՄՆ-Ի ՀԱՅ ԱՒԵՏ. ՄԻՈՒԹԵԱՆ ԿԱՌՈՅՑԸ
Հիւսիսային Ամերիկայի Հայ Աւետ. միութեան մաս կը կազմեն 37 գործող եկեղեեցիներ, Միացեալ Նահանգներու եւ Գանատայի մէջ: Միութեան կապուած եկեղեցի մը կայ նաեւ Պրազիլի մէջ, իսկ Գանատայի եկեղեցիներուն թիւը 4 է: Այս եկեղեցիներուն կապուած հաւատացեալներուն թիւը շուրջ 10 հազար է: Հովիւներուն թիւը՝ մօտաւորապէս 50:
Հիւսիսային Ամերիկայի Հայ Աւետ. Միութեան հովանիին տակ կը գործեն նաեւ «Շարլոթ եւ Էլիզ Մերտինեան» Հայ Աւետ. վարժարանը Կլէնտէյլի Ընկերային ծառայութեան գրասենեակը, Քէմփ Արեւը, Քէմփ Արեւելքը, Աւետարանական երիտասարդաց ընկերակցութիւնը՝ իր Արեւմտեան եւ Արեւելեան շրջաններով:Ընկերային ծառայութեան գրասենեակը, որ հաստատուած է Կլէնտէյլի Քոլորատօ պողոտային վրայ, պետական յատկացումներու շնորհիւ օգտակար կը դառնայ հայ ժողովուրդին:
Արեւմտեան Ամերիկայի ճամբարը՝ Քէմփ Արեւ, Ֆրէյժըր զբօսայգիին մէջ, քառասուն արտավայր տարածութեամբ, գնուեցաւ 15 տարի առաջ: Քէմփ Արեւը բանակավայր է, ուր կը յաճախեն նախակրթարանի, միջնակարգի, երկրորդականի եւ քոլէճի քանի մը հարիւր հայ ուսանողներ, ամառ թէ ձմեռ, հոն հետեւելու համար կրօնական եւ ազգային դաստիարակութեան: Քալիֆորնիոյ զանազան շրջաններէն պատանիներ եւ պարմանուհիներ կու գան եւ Աստուծոյ խօսքը կը լսեն: Անոնք կը ստանան քրիստոնէական դաստիարակութիւն, պաշտամունք կը կատարեն, հայոց լեզուի, մշակոյթի դասընթացքներու կը հետեւին՝ դասախօսներու միջոցով եւ կը թրծուին հայկական ոգիով ու Աստուծոյ խօսքի ուսուցումով: Կան նաեւ արուեստի դասընթացքներ: Այս ճամբարը յաճախող իւրաքանչիւր խումբ երեք շաբաթ կը մնայ հոն: Շատ օգտաշատ աշխատանք մըն է: Տարուան մնացեալ ամիսներուն ճամբարը վարձու կը տրուի: Քէմփ Արեւի գրասենեակը կը գտնուի Կլէնտէյլ, Հայ Աւետ. Միութեան կեդրոնին մէջ, եւ գրասենեակին պատասխանատուն է տիկ. Ճենիֆըր Ապաճեան:
Քէմփ Արեւին մէջ կը կազմակերպուի նաեւ «Մէնզ ռիթրիթ»ը՝ չափահասներու համար, իսկ տարին անգամ մը դաշտագնացութիւն կը կազմակերպուի:
Այժմ Քէմփ Արեւը շինարարութեան մէջ է, նոր շէնք եւ մատուռ պիտի կառուցուի՝ մէկ միլիոն չորս հարիւր հազար տոլար արժողոււթեամբ:
Արեւելեան Ամերիկայի շրջանի ճամբարը՝ Քէմփ Արեւելք, կը կազմակերպուի Հայց. Առաքելական եկեղեցւոյ «Արարատ» ճամբարին մէջ, մէկ շաբթուան համար:
Հիւսիսային Ամերիկայի Հայ Աւետ. Միութիւնը ունի նաեւ Հայ Աւետ. Երիտասարդաց ընկերակցութիւնը՝ Արեւմտեան եւ Արեւելեան բաժիններով, որոնք ունին իրենց վարիչ տնօրէնները: Արեւելեանը ունի լիաժամ վարիչ տնօրէն՝ վեր. Արա Ճիզմէճեան, Արեւմտեանի վարիչ տնօրէնն է պր. Րաֆֆի Գալճեան: Երիտասարդական բաժանմունքները շատ գործօն են, կրօնականին կողքին մարզական գործունէութիւն ալ կÿունենան: Ունին նաեւ Հայ Աւետարանական Կիներու ընկերակցութիւնը եւ զանազան յանձնախումբեր:
ՎԱՐՉԱՁԵՒԸ
Հայ Աւետ. Միութեան վարչաձեւը ժողովրդավարական է, ու կը գործէ սահմանադրականօրէն ընտրուած Կեդրոնական Մարմնին միջոցով: Միութեան մէջ ներկայացուած են բոլոր եկեղեցիները, որոնցմէ իւրաքանչիւրը իր անդամներուն թիւին համաձայն ներկայացուցիչ կը ղրկէ ընդհանրապէս երկու տարին անգամ մը գումարուող համագումարներուն, ուր կ'ընտրուին միութեան Կեդրոնական Մարմնի, կամ հոգաբարձութեան անդամները: Հոգաբարձութիւնը կը բաղկանայ 16 անդամներէ՝ 8 հոգեւորական, 8 աշխարհական: Հոգաբարձութեան ատենապետն է վեր. Աւետիս Պոյներեան (Պոսթընէն), փոխ-ատենապետը՝ Դաւիթ Յակոբեան (Շիքակոյէն), քարտուղարը՝ ՌոզՄէրի Յակոբեան (Պոսթընէն) եւ գանձապահը՝ Զաւէն Խանճեան (Կլէնտէյլէն): Վարչական այս մարմնին մաս կը կազմէ նաեւ Ամերիկայի Հայ Աւետարանչական Ընկերակցութեան (AMAA) վարիչ տնօրէնը՝ Անդրանիկ Թորիկեան:
ԱՄԵՐԻԿԱՅԻ ՀԱՅ ԱՒԵՏԱՐԱՆՉԱԿԱՆ ԸՆԿԵՐԱԿՑՈՒԹԻՒՆԸ (AMAA-ԱՀԱԸ)
Ամերիկայի Հայ Աւետարանչական Ընկերակցութիւնը (AMAA-ԱՀԱԸ) ստեղծուեցաւ 1918ին, ԱՄՆի Մեսեչուսէց նահանգի Ուստըր քաղաքին մէջ: Ինքնավար է, իր ինքնուրոյն սահմանադրութեամբ եւ բաժանմունքներով: Ծնունդն է Ամերիկայի Հայ Աւետարանական եկեղեցիներուն: Նպատակն էր արտայայտնել Յիսուս Քրիստոսի սէրը եւ օգտակար դառնալ Ցեղասպանութենէն ճողոպրած հայ ժողովուրդի բեկորներուն՝ հաւատքի, մշակոյթի եւ ազգային ինքնութեան պահպանման մէջ: Ի մասնաւորի կ'օժանդակէ աշխարհատարած ու կարիքաւոր Հայ Աւետարանական բոլոր եկեղեցիներուն, դպրոցներուն ու համայնքապատկան հաստատութիւններուն: Տարիներու ընթացքին գործը ընդարձակուած է եւ ընկերակցութիւնը այժմ կը գործէ 22 երկիրներու, ներառեալ Հայաստանի մէջ: ԱՀԱԸ-ի գործունէութիւնը կեդրոնացած է հետեւեալ մարզերուն վրայ.
ա.- ուսումնական,
բ.- մարդասիրական,
գ.- զօրակցութիւն եկեղեցիներուն:
Լիբանանի «Հայկազեան» համալսարանը ԱՀԱԸ-ի կրթական ամենէն նշանակալից նախաձեռնութինն է: Ընկերակցութիւնը իր ներդրումը կÿունենայ նաեւ եկեղեցիներու հիմնած դպրոցներուն:1991ին, Հայաստանի մէջ ՀԱԸ-ի գրանցումէն ետք, Երեւանի մէջ բացուեցաւ ընկերակցութեան կեդրոնական գրասենեակը: ներկայիս Հայաստանի Հանրապետութեան տարբեր մարզերուն եւ Արցախի մէջ կը գործեն տասնեակ գրասենեակներ: Ընկերակցութեան նախագահն է դոկտ. Հրայր Ահարոնեան եւ գործադիր տնօրէնը՝ Անդրանիկ Թորիկեան: Իսկ կեդրոնը կը գտնուի Փարամըս, Նիւ Ճըրզի:
ՀԱՅ ԱՒԵՏ. ԵԿԵՂԵՑԻՆԵՐՈՒ ՀԱՄԱՇԽԱՐՀԱՅԻՆ ԽՈՐՀՈՒՐԴԸ
Հայ Աւետ. Եկեղեցիներու Համաշխարհային Խորհուրդը աշխարհի վեց տարբեր շրջաններու Հայ Աւետ. միութիւնները ներկայացնող մարմինն է: Այդ շրջաններն են՝ Հիւսիսային Ամերիկան, Ֆրանսան, Եւրասիան, Հայաստանը, Եւրոպան եւ Մերձաւոր Արեւելքը: Խորհուրդին նորընտիր նախագահն է վերապատուելի Յարութիւն Սելիմեան, իսկ գործադիր տնօրէնը՝ վեր. դոկտ. Վահան Թութիկեան:
ԸՆԹԱՑԻԿ ՏԱՐՈՒԱՆ ԿԱՐԵՒՈՐ ԻՐԱԳՈՐԾՈՒՄՆԵՐ
Ամենէն կարեւոր աշխատանքը եղաւ միութեան 19րդ Երկամեայ Համաժողովը, որ կայացաւ Յունիս 26-29ին, Կլէնտէյլի Հիլթըն պանդոկի ժողովասրահին մէջ, մասնակցութեամբ հարիւրաւոր պատուիրակներու եւ հիւրերու: Գործի ժողովներէն անկախ տեղի ունեցան պաշտամունքներ եւ դասախօսութիւններ: Այս վերջին շարքին մէջ՝ յատուկ եւ խորիմաստ մատուցումներ կատարուեցան, նիւթ ունենալով՝ «Հայաստանի Ա. անկախութեան 90ամեակը», «Ամերիկայի Հայ Աւետարանչական Ընկերակցութեան 90ամեակը», եւ «Համաշխարային Հայ Աւետ. Խորհուրդի 30ամեակը»: Պատուիրակները ընտրեցին յաջորդ երկու տարիներու Գործադիր Մարմնին մէջ ծառայելիք անդամները, ներառեալ դիւանը: Պատուիրակները վերահաստատեցին վեր. Յովսէփ Մաթոսեանի պաշտօնը իբրեւ միութեան հովիւ (գործադիր տնօրէն)՝ վերընտրելով զայն յաջորդ չորս տարիներուն համար:
Միութեան համաժողովը մեծ ուրախութեամբ իբրեւ անդամ ընդունեց հետեւեալ եկեղեցիները եւ հոգեւոր ընկերակցութիւնները.- Օրէնճ Քաունթիի Հայ Քրիստոնէական Ընկերակցութիւնը, հոգեւոր հովիւ՝ վեր. դոկտ. Տան Սընըքճեան: Կլէնտէյլի Ս. Երրորդութիւն Հայ Աւետ. Եկեղեցին՝ հոգեւոր հովիւ վեր. Պերճ Ճամպազեան: Հիւս. Հոլիվուտի Ս. Երրորդութիւն Երիցական եկեղեցին՝ հոգեւր հովիւ վեր. Արա Չաքըրեան: Կլէնտէյլի Քրիստոնէական Առաքելութիւն ի Հայս, հոգեւոր հովիւ՝ վեր. Դանիէլ Ալպարեան: Կլէնտէյլի Քրիստոսի Հայոց Եկեղեցին, հոգեւոր հովիւ՝ վեր. Սարօ Խաչիկեան:Միութիւնը ունի հեռատեսիլի Կիրակնօրեայ պաշտամունք-յայատագիրը, կէսօրէ ետք ժամը 4:30ին, 282րդ կայանէն:
Քալիֆորնիայի Քեմբ Արեւը կ'օժտուի պատշամունքի երկու նոր մատուռներով՝ շնորհիւ իշխանական երկու նուիրատուութիւններու: Առաջինին նուիրատուն է Փասատինայի եկեղեցիէն տիկ. Անայիս Տերեան, իր ամուսնոյն՝ Հենրիին յիշատակին: Իսկ երկրորդին նուիրատուներն են Միացեալ Հայ Աւետ. եկեղեցիէն, տոքթորներ՝ տէր եւ տիկ. Հրայր եւ Նատիա Տարագճեան:
Միութեան եկեղեցիներուն համար պատրաստութեան մէջ է նոր հոգեւոր երգարան մը, շնորհիւ Հրանտ Աղպապեանի եւ Լուսինէ Աղպապեան Հըպըրտի եւ իրենց աշխատակիցներուն:
Միութեան Հայկական Ժառանգութիւն յանձնախումբը վերջերս հրատարակեց Հայ Հոգեւոր Ժառանգութիւն անունով դասատետր մը, Կիրակնօրեայ դպրոցներու մէջ գործածելու համար: Կը ծրագրուի պատրաստել հայոց պատմութեան վերաբերեալ մանկա-պատանեկան հրատարակութիւններ:Հայ ազգային եւ քրիստոնէական տօները կը յիշատակուին շրջանային Հայ Աւետ. եկեղեցիներուն համախմբումով, ինչպէս նաեւ միջ-համայնքային եկեղեցիներու գործակցութեամբ: Այդ տօներէն են՝ Վարդանանց, Ապրիլ 24, Նոր Տարի-Ս. Ծնունդի տօնախմբութիւն, Կանանց Համաշխարհային Աղօթքի Օր:
ՀԱՅ ԱՒԵՏ. ԵԿԵՂԵՑԻՆ, ԱՆՈՐ ԴԵՐՆ ՈՒ ԴԻՄԱԳՐԱՒԱԾ ԴԺՈՒԱՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐԸ
Այս հարցին անդրադառնալով՝ վեր. Յովսէփ Մաթոսեան ըսաւ.«Կը հաւատանք, որ Հայ Աւետ. Եկեղեցին մաս կը կազմէ Քրիստոսի տիեզերական եկեղեցիին, որուն առաքելութիւնն է աշխարհին տարածել Աւետարանը, հրաւիրել մարդկութիւնը Աստուծոյ հետ հաշտուելու, իմաստալից, քրիստոնավայել կեանք ապրելու եւ պատրաստուելու յաւիտենականութեան, ընդունելով, որ միակ ճամբան, ճշմարտութիւնը ու կեանքը՝ Քրիստոս ինքն է:
«Մենք ընդունած ենք Նիկիոյ հանգանակը, Ուղղափառ վարդապետութեան կը հաւատանք, սակայն կը յարգենք տեսակէտներու տարբերութիւնը եւ համոզումով կը հետեւինք մեր հաւատքի ըմբռնումներուն: Մեր դասագիրքը Ս. Գիրքն է: Շեշտը քրիստոնէական կեանքը ապրելուն մէջ է: Զինուած ենք Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչի եւ Վարդան Մամիկոնեանի հաւատքով ու կամքի զօրութեամբ:
«Գիտակից ենք դարուս առաջացուցած փոփոխութիններուն. հոսանքը ուժեղ է, մարդկային շինծու փիլիսոփայութիւններ գոյութիւն ունին, աղանդներ շատցած են, արդիական գաղափարներ շուարում կը պատճառեն շատերուն, բայց Քրիստոս փոխուած չէ, Քրիստոսի պատգամը փոխուած չէ, Աստուածաշունչը՝ հին կտակարան, նոր կտակարան, մեր մնայուն դասագիրքն է: Դարը կը փոխուի, ազգեր կը փոխուին, բայց մեր Տէրը մէկ է եւ նոյնն է՝ երէկ, այսօր եւ յաւիտեան: Մենք գիտակից ենք, որ հայ ենք ու այս արկածի հետեւանք չէ, այլ աստուածային կարգադրութիւն, որով կÿուզենք ծառայել մեր աստուծոյն եւ ազգին: Մեր աղօթքը, երազը, մաղթանքն է, որ հայ ժողովուրդը ունենայ հոգեւոր զարթօնք մը՝ աւելի Աստուծոյ մօտենալու, քրիստոնէական առաքինութիւններու տէր դառնալու, հայրենասէր ըլլալու»:
«ՇԱՐԼՈԹ ԵՒ ԷԼԻԶ ՄԵՐՏԻՆԵԱՆ» ՀԱՅ ԱՒԵՏԱՐԱՆԱԿԱՆ ՎԱՐԺԱՐԱՆԸ
Դպրոցը հիմնուած է 1982ին, նուիրուած եւ տեսիլք ունեցող փոքր խմբակի աշխատանքով եւ հովանաւորուած՝ Հայ Աւետ. Միութեան Աւետարանչականին եւ Հարաւային Քալիֆորնիոյ Հայ Աւետ. եկեղեցիներուն կողմէ:Հետագային, օրդ. Էլիզ Մերտինեանի իշխանական նուիրատուութեամբ՝ իր քրոջ յիշատակին, վարժարանը կÿանուանուի «Շարլոթ եւ Էլիզ Մերտինեան» Հայ Աւետ. վարժարան:
Դպրոցական առաջին տարեշրջանը կը սկսի 13 Սեպտեմբեր 1982ին, 13 աշակերտներով եւ 4 հոգինոց անձնակազմով, Միացեալ Հայ Ժողովական եկեղեցւոյ Կիրակնօրեայ դպրոցի սենեակներուն մէջ:
1983-1986 դպրոցը կը փոխադրուի Նորթ Հոլիվուտի Գոլֆաքս փողոցին վրայ:Իսկ 1986էն ետք, դպրոցը կÿունենայ իր մնայուն կալուածը, Հովիտի Շըրմըն Օքս քաղաքին մէջ:C And E Merdinian Armenian Evangelical School13330 Riverside DriveSherman Oaks, CA 914231987-1988 տարեշրջանին դպրոցը կը հասնի միջնակարգի մակարդակին:
Այժմ «Մերտինեան»ը ունի 250 աշակերտ, նախամանկապարտէզէն մինչեւ 8րդ կարգ, 30 հոգինոց անձնակազմով: Տնօրէնն է Յովսէփ Ինճէճիկեան:
Հոն յաճախող աշակերտները կու գան գլխաւորաբար հետեւեալ քաղաքներէն.- Շըրմըն Օքս, Նորթ Հոլիվուտ, Վեն Նայս, Սթիւտիօ Սիթի, Պըրպէնք, Կլէնտէյլ:
Կրթական բարձր մակարդակի կողքին կը շեշտուի հայեցի եւ քրիստոնէական դաստիարակութիւնը:
Դպրոցի հոգաբարձութիւնը կը ծրագրէ դպրոցը օժտել նորակառոյց շէնքով մը եւ զայն բարձրացնել երկրորդականի մակարդակին: Նախնական աշխատանքները այս ուղղութեամբ ընթացքի մէջ են:
Պատրաստեց՝ ՆԱԶ ՏԷՐ ՍԱՐԳԻՍԵԱՆ-ԳՐԻԳՈՐԵԱՆ (Ասպարէզ)
Վեր. Մաթոսեանի հետ հանդիպում ունեցանք եւ մանրամասն տեղեկութիւններ ստացանք միութեան գործունէութեան, Ամերիկայի Հայ Աւետարանչական Ընկերակցութեան եւ Հայ Աւետարանական Համաշխարհային Խորհուրդին ու անոնց պատասխանատուներուն մասին: Կը ներկայացնենք մեր տեսակցութենէն բխած հիմնական հարցերը:
Կապ հաստատեցինք նաեւ Ամերիկայի Հայ Աւետարանական Միութեան հովանիին ներքեւ գործող «Շարլոթ եւ Էլիզ Մերտինեան» վարժարանի տնօրէն Յովսէփ Ինճէճիկեանի հետ, որմէ տեղեկութիւններ ստացանք դպրոցին մասին:
Շահեկան զուգադիպութեամբ մը, մեր յօդուածի պատրաստութեան ընթացքին բարեբախտութիւնը ունեցանք հանդիպելու Հայ Աւետ. Եկեղեցիներու Համաշխարհային Խորհուրդի նորընտիր նախագահ եւ Սուրիոյ Հայ Աւետարանական գաղութի համայնքապետ՝ վեր. Յարութիւն Սելիմեանին հետ, ընկերակցութեամբ Հիւս. Ամերիկայի Հայ Աւետ. Եկեղեցիներու Միութեան գանձապահ Զաւէն Խանճեանին, որ ընդհանրապէս այս աշխատանքին համակարգման մէջ իր ներդումը ունեցաւ: Կը ներկայացնենք նաեւ վեր. Յարութիւն Սելիմեանին հետ մեր հարցազրոյցը:
Յիշենք, թէ Հայ Աւետարանական համայնքի զաւակ Զաւէն Խանճեան երկար տարիներու վաստակ ունի համայնքէն ներս, յատկապէս նպաստելով »Մերտինեան« վարժարանի հիմնադրութեան, երկար տարիներ ծառայելով հոգաբարձական կազմին մէջ, իսկ այժմ վարելով միութեան գանձապահի պաշտօնը: Խանճեան գործօն դերակատարութիւն ունեցած է նաեւ Հայաստան Հիմնադրամի աշխատանքներուն մէջ եւ հեղինակն է «Այս տունը քուկդ է, թէ իմս» հատորին:
Անհրաժեշտ է յիշել նաեւ անունները համայնքի ակներեւ եւ հանրածանօթ աստուածաբան, պատմագէտ, բանասէր, հեղինակ հովիւներ՝ վեր. Վահան Թութիկեանի (Տիթրոյթ) եւ վեր Պարգեւ Տարագճեանի (Լոս Անճելըս): Մեծ եղած է անոնց նպաստը Հայ Աւետարանական համայնքի գործունէութեան զարգացման մէջ:
ՀՈԳԵՒՈՐ ՀՈՎԻՒ ՎԵՐ. ՅՈՎՍԷՓ ՄԱԹՈՍԵԱՆ
Ծնած է Լիբանան, յաճախած է Աստուածաբանական ճեմարանը, ապա 1960ին եկած է Միացեալ Նահանգներ, ուսումը շարունակելու եւ արժանացած Պսակաւոր Արուեստից տիտղոսին՝ աստուածաբանութեան եւ հոգեբանութեան մէջ, ու Մագիստրոսի տիտղոսին՝ աստուածաբանութեան մէջ:
1966ին ձեռնադրուած է հոգեւոր ծառայութեան եւ 1967ին սկսած է ծառայել ԱՄՆի մէջ: 15 տարի եղած է հովիւ Փասատինայի Հայ Եղբայրութեան Ատուածաշունչի եկեղեցիին, որմէ ետք 10 տարի ծառայած է իբրեւ երէց հովիւ՝ Էմմանուէլ Հայ ժողովական եկեղեցիին: 2004ին ընտրուած է Հիւսիսային Ամերիկայի Հայ Աւետարանական միութեան հովիւ եւ Յունիս 2008ին, Համաժողովի ընթացքին վերընտրուած է չորս տարուան համար:«Սահակ-Մեսրոպ» հայ քրիստոնէական վարժարանի հիմնադիր հոգաբարձական կազմի անդամ եղած է: Ծառայած է նաեւ իբրեւ հոգաբարձական կազմի ատենապետ եւ այժմ «Սահակ-Մեսրոպ» քրիստոնէական վարժարանի ընկերակցութեան նախագահն է:
Մաս կը կազմէ Հայ Աւետ. Եկեղեցիներու Համաշխարհային Խորհուրդին եւ անդամ է Հայաստան Հիմնադրամի Արեւտմեան Ամերիկայի վարչութեան:Ամուսնացած է եւ ունի չորս մանչ զաւակ:
ՀԻՒՍԻՍԱՅԻՆ ԱՄԵՐԻԿԱՅԻ ՀԱՅ ԱՒԵՏ. ՄԻՈՒԹԵԱՆ ԱՄՓՈՓ ՊԱՏՄԱԿԱՆԸ
Միացեալ Նահանգներու Մեսեչուսէց նահանգի Ուստըր քաղաքին մէջ 1881ին սկսած է կազմաւորումը Հայ Աւետարանական Եկեղեցիներուն: Օսմանեան Կայսրութեան մէջ հայերուն դէմ գործադրուած թրքական ցեղասպանական արարքները պատճառ դարձան, որ հայերը արտագաղթեն ու հաստատուին աշխարհի զանազան երկիրներուն մէջ, որոնց շարքին էր Միացեալ Նահանգները: Տարիներու ընթացքին գաղթականներու թիւը աւելցաւ ու Հայ Աւետարանական եկեղեցիներ գոյացան Միացեալ Նահանգներու եւ Գանատայի զանազան շրջաններուն մէջ: 1901ին ԱՄՆի Արեւելեան նահանգներու եկեղեցիները կազմակեպուեցան իբրեւ միութիւն, իսկ 1960ին՝ անոր միացաւ Գանատայի Թորոնթօ եւ Մոնթրէալ քաղաքներու Հայ Աւետ. Միութիւնը: Հետագային այս երկուքին միացումով յառաջացաւ Արեւելեան նահանգներու եւ Գանատայի Հայ Աւետ. Միութիւնը: Այս ժամանակաշրջանին Քալիֆորնիոյ մէջ եւս գոյացած էին Հայ Աւետարանական եկեղեցիներ, որոնք 1908ին կազմեցին Քալիֆորնիոյ Հայ Աւետ. Միութիւնը: Երկարատեւ բանակցութիւններէ ետք 1971ին, Արեւելեան նահանգներու եւ Քալիֆորնիոյ միութիւնները միաձուլուեցան եւ կազմեցին Հիւսիսային Ամերիկայի Հայ Աւետ. Միոււթիւնը՝ որով կը ճանչցուի ան մինչեւ այսօր:
ՀԻՒՍԻՍԱՅԻՆ ԱՄՆ-Ի ՀԱՅ ԱՒԵՏ. ՄԻՈՒԹԵԱՆ ԿԱՌՈՅՑԸ
Հիւսիսային Ամերիկայի Հայ Աւետ. միութեան մաս կը կազմեն 37 գործող եկեղեեցիներ, Միացեալ Նահանգներու եւ Գանատայի մէջ: Միութեան կապուած եկեղեցի մը կայ նաեւ Պրազիլի մէջ, իսկ Գանատայի եկեղեցիներուն թիւը 4 է: Այս եկեղեցիներուն կապուած հաւատացեալներուն թիւը շուրջ 10 հազար է: Հովիւներուն թիւը՝ մօտաւորապէս 50:
Հիւսիսային Ամերիկայի Հայ Աւետ. Միութեան հովանիին տակ կը գործեն նաեւ «Շարլոթ եւ Էլիզ Մերտինեան» Հայ Աւետ. վարժարանը Կլէնտէյլի Ընկերային ծառայութեան գրասենեակը, Քէմփ Արեւը, Քէմփ Արեւելքը, Աւետարանական երիտասարդաց ընկերակցութիւնը՝ իր Արեւմտեան եւ Արեւելեան շրջաններով:Ընկերային ծառայութեան գրասենեակը, որ հաստատուած է Կլէնտէյլի Քոլորատօ պողոտային վրայ, պետական յատկացումներու շնորհիւ օգտակար կը դառնայ հայ ժողովուրդին:
Արեւմտեան Ամերիկայի ճամբարը՝ Քէմփ Արեւ, Ֆրէյժըր զբօսայգիին մէջ, քառասուն արտավայր տարածութեամբ, գնուեցաւ 15 տարի առաջ: Քէմփ Արեւը բանակավայր է, ուր կը յաճախեն նախակրթարանի, միջնակարգի, երկրորդականի եւ քոլէճի քանի մը հարիւր հայ ուսանողներ, ամառ թէ ձմեռ, հոն հետեւելու համար կրօնական եւ ազգային դաստիարակութեան: Քալիֆորնիոյ զանազան շրջաններէն պատանիներ եւ պարմանուհիներ կու գան եւ Աստուծոյ խօսքը կը լսեն: Անոնք կը ստանան քրիստոնէական դաստիարակութիւն, պաշտամունք կը կատարեն, հայոց լեզուի, մշակոյթի դասընթացքներու կը հետեւին՝ դասախօսներու միջոցով եւ կը թրծուին հայկական ոգիով ու Աստուծոյ խօսքի ուսուցումով: Կան նաեւ արուեստի դասընթացքներ: Այս ճամբարը յաճախող իւրաքանչիւր խումբ երեք շաբաթ կը մնայ հոն: Շատ օգտաշատ աշխատանք մըն է: Տարուան մնացեալ ամիսներուն ճամբարը վարձու կը տրուի: Քէմփ Արեւի գրասենեակը կը գտնուի Կլէնտէյլ, Հայ Աւետ. Միութեան կեդրոնին մէջ, եւ գրասենեակին պատասխանատուն է տիկ. Ճենիֆըր Ապաճեան:
Քէմփ Արեւին մէջ կը կազմակերպուի նաեւ «Մէնզ ռիթրիթ»ը՝ չափահասներու համար, իսկ տարին անգամ մը դաշտագնացութիւն կը կազմակերպուի:
Այժմ Քէմփ Արեւը շինարարութեան մէջ է, նոր շէնք եւ մատուռ պիտի կառուցուի՝ մէկ միլիոն չորս հարիւր հազար տոլար արժողոււթեամբ:
Արեւելեան Ամերիկայի շրջանի ճամբարը՝ Քէմփ Արեւելք, կը կազմակերպուի Հայց. Առաքելական եկեղեցւոյ «Արարատ» ճամբարին մէջ, մէկ շաբթուան համար:
Հիւսիսային Ամերիկայի Հայ Աւետ. Միութիւնը ունի նաեւ Հայ Աւետ. Երիտասարդաց ընկերակցութիւնը՝ Արեւմտեան եւ Արեւելեան բաժիններով, որոնք ունին իրենց վարիչ տնօրէնները: Արեւելեանը ունի լիաժամ վարիչ տնօրէն՝ վեր. Արա Ճիզմէճեան, Արեւմտեանի վարիչ տնօրէնն է պր. Րաֆֆի Գալճեան: Երիտասարդական բաժանմունքները շատ գործօն են, կրօնականին կողքին մարզական գործունէութիւն ալ կÿունենան: Ունին նաեւ Հայ Աւետարանական Կիներու ընկերակցութիւնը եւ զանազան յանձնախումբեր:
ՎԱՐՉԱՁԵՒԸ
Հայ Աւետ. Միութեան վարչաձեւը ժողովրդավարական է, ու կը գործէ սահմանադրականօրէն ընտրուած Կեդրոնական Մարմնին միջոցով: Միութեան մէջ ներկայացուած են բոլոր եկեղեցիները, որոնցմէ իւրաքանչիւրը իր անդամներուն թիւին համաձայն ներկայացուցիչ կը ղրկէ ընդհանրապէս երկու տարին անգամ մը գումարուող համագումարներուն, ուր կ'ընտրուին միութեան Կեդրոնական Մարմնի, կամ հոգաբարձութեան անդամները: Հոգաբարձութիւնը կը բաղկանայ 16 անդամներէ՝ 8 հոգեւորական, 8 աշխարհական: Հոգաբարձութեան ատենապետն է վեր. Աւետիս Պոյներեան (Պոսթընէն), փոխ-ատենապետը՝ Դաւիթ Յակոբեան (Շիքակոյէն), քարտուղարը՝ ՌոզՄէրի Յակոբեան (Պոսթընէն) եւ գանձապահը՝ Զաւէն Խանճեան (Կլէնտէյլէն): Վարչական այս մարմնին մաս կը կազմէ նաեւ Ամերիկայի Հայ Աւետարանչական Ընկերակցութեան (AMAA) վարիչ տնօրէնը՝ Անդրանիկ Թորիկեան:
ԱՄԵՐԻԿԱՅԻ ՀԱՅ ԱՒԵՏԱՐԱՆՉԱԿԱՆ ԸՆԿԵՐԱԿՑՈՒԹԻՒՆԸ (AMAA-ԱՀԱԸ)
Ամերիկայի Հայ Աւետարանչական Ընկերակցութիւնը (AMAA-ԱՀԱԸ) ստեղծուեցաւ 1918ին, ԱՄՆի Մեսեչուսէց նահանգի Ուստըր քաղաքին մէջ: Ինքնավար է, իր ինքնուրոյն սահմանադրութեամբ եւ բաժանմունքներով: Ծնունդն է Ամերիկայի Հայ Աւետարանական եկեղեցիներուն: Նպատակն էր արտայայտնել Յիսուս Քրիստոսի սէրը եւ օգտակար դառնալ Ցեղասպանութենէն ճողոպրած հայ ժողովուրդի բեկորներուն՝ հաւատքի, մշակոյթի եւ ազգային ինքնութեան պահպանման մէջ: Ի մասնաւորի կ'օժանդակէ աշխարհատարած ու կարիքաւոր Հայ Աւետարանական բոլոր եկեղեցիներուն, դպրոցներուն ու համայնքապատկան հաստատութիւններուն: Տարիներու ընթացքին գործը ընդարձակուած է եւ ընկերակցութիւնը այժմ կը գործէ 22 երկիրներու, ներառեալ Հայաստանի մէջ: ԱՀԱԸ-ի գործունէութիւնը կեդրոնացած է հետեւեալ մարզերուն վրայ.
ա.- ուսումնական,
բ.- մարդասիրական,
գ.- զօրակցութիւն եկեղեցիներուն:
Լիբանանի «Հայկազեան» համալսարանը ԱՀԱԸ-ի կրթական ամենէն նշանակալից նախաձեռնութինն է: Ընկերակցութիւնը իր ներդրումը կÿունենայ նաեւ եկեղեցիներու հիմնած դպրոցներուն:1991ին, Հայաստանի մէջ ՀԱԸ-ի գրանցումէն ետք, Երեւանի մէջ բացուեցաւ ընկերակցութեան կեդրոնական գրասենեակը: ներկայիս Հայաստանի Հանրապետութեան տարբեր մարզերուն եւ Արցախի մէջ կը գործեն տասնեակ գրասենեակներ: Ընկերակցութեան նախագահն է դոկտ. Հրայր Ահարոնեան եւ գործադիր տնօրէնը՝ Անդրանիկ Թորիկեան: Իսկ կեդրոնը կը գտնուի Փարամըս, Նիւ Ճըրզի:
ՀԱՅ ԱՒԵՏ. ԵԿԵՂԵՑԻՆԵՐՈՒ ՀԱՄԱՇԽԱՐՀԱՅԻՆ ԽՈՐՀՈՒՐԴԸ
Հայ Աւետ. Եկեղեցիներու Համաշխարհային Խորհուրդը աշխարհի վեց տարբեր շրջաններու Հայ Աւետ. միութիւնները ներկայացնող մարմինն է: Այդ շրջաններն են՝ Հիւսիսային Ամերիկան, Ֆրանսան, Եւրասիան, Հայաստանը, Եւրոպան եւ Մերձաւոր Արեւելքը: Խորհուրդին նորընտիր նախագահն է վերապատուելի Յարութիւն Սելիմեան, իսկ գործադիր տնօրէնը՝ վեր. դոկտ. Վահան Թութիկեան:
ԸՆԹԱՑԻԿ ՏԱՐՈՒԱՆ ԿԱՐԵՒՈՐ ԻՐԱԳՈՐԾՈՒՄՆԵՐ
Ամենէն կարեւոր աշխատանքը եղաւ միութեան 19րդ Երկամեայ Համաժողովը, որ կայացաւ Յունիս 26-29ին, Կլէնտէյլի Հիլթըն պանդոկի ժողովասրահին մէջ, մասնակցութեամբ հարիւրաւոր պատուիրակներու եւ հիւրերու: Գործի ժողովներէն անկախ տեղի ունեցան պաշտամունքներ եւ դասախօսութիւններ: Այս վերջին շարքին մէջ՝ յատուկ եւ խորիմաստ մատուցումներ կատարուեցան, նիւթ ունենալով՝ «Հայաստանի Ա. անկախութեան 90ամեակը», «Ամերիկայի Հայ Աւետարանչական Ընկերակցութեան 90ամեակը», եւ «Համաշխարային Հայ Աւետ. Խորհուրդի 30ամեակը»: Պատուիրակները ընտրեցին յաջորդ երկու տարիներու Գործադիր Մարմնին մէջ ծառայելիք անդամները, ներառեալ դիւանը: Պատուիրակները վերահաստատեցին վեր. Յովսէփ Մաթոսեանի պաշտօնը իբրեւ միութեան հովիւ (գործադիր տնօրէն)՝ վերընտրելով զայն յաջորդ չորս տարիներուն համար:
Միութեան համաժողովը մեծ ուրախութեամբ իբրեւ անդամ ընդունեց հետեւեալ եկեղեցիները եւ հոգեւոր ընկերակցութիւնները.- Օրէնճ Քաունթիի Հայ Քրիստոնէական Ընկերակցութիւնը, հոգեւոր հովիւ՝ վեր. դոկտ. Տան Սընըքճեան: Կլէնտէյլի Ս. Երրորդութիւն Հայ Աւետ. Եկեղեցին՝ հոգեւոր հովիւ վեր. Պերճ Ճամպազեան: Հիւս. Հոլիվուտի Ս. Երրորդութիւն Երիցական եկեղեցին՝ հոգեւր հովիւ վեր. Արա Չաքըրեան: Կլէնտէյլի Քրիստոնէական Առաքելութիւն ի Հայս, հոգեւոր հովիւ՝ վեր. Դանիէլ Ալպարեան: Կլէնտէյլի Քրիստոսի Հայոց Եկեղեցին, հոգեւոր հովիւ՝ վեր. Սարօ Խաչիկեան:Միութիւնը ունի հեռատեսիլի Կիրակնօրեայ պաշտամունք-յայատագիրը, կէսօրէ ետք ժամը 4:30ին, 282րդ կայանէն:
Քալիֆորնիայի Քեմբ Արեւը կ'օժտուի պատշամունքի երկու նոր մատուռներով՝ շնորհիւ իշխանական երկու նուիրատուութիւններու: Առաջինին նուիրատուն է Փասատինայի եկեղեցիէն տիկ. Անայիս Տերեան, իր ամուսնոյն՝ Հենրիին յիշատակին: Իսկ երկրորդին նուիրատուներն են Միացեալ Հայ Աւետ. եկեղեցիէն, տոքթորներ՝ տէր եւ տիկ. Հրայր եւ Նատիա Տարագճեան:
Միութեան եկեղեցիներուն համար պատրաստութեան մէջ է նոր հոգեւոր երգարան մը, շնորհիւ Հրանտ Աղպապեանի եւ Լուսինէ Աղպապեան Հըպըրտի եւ իրենց աշխատակիցներուն:
Միութեան Հայկական Ժառանգութիւն յանձնախումբը վերջերս հրատարակեց Հայ Հոգեւոր Ժառանգութիւն անունով դասատետր մը, Կիրակնօրեայ դպրոցներու մէջ գործածելու համար: Կը ծրագրուի պատրաստել հայոց պատմութեան վերաբերեալ մանկա-պատանեկան հրատարակութիւններ:Հայ ազգային եւ քրիստոնէական տօները կը յիշատակուին շրջանային Հայ Աւետ. եկեղեցիներուն համախմբումով, ինչպէս նաեւ միջ-համայնքային եկեղեցիներու գործակցութեամբ: Այդ տօներէն են՝ Վարդանանց, Ապրիլ 24, Նոր Տարի-Ս. Ծնունդի տօնախմբութիւն, Կանանց Համաշխարհային Աղօթքի Օր:
ՀԱՅ ԱՒԵՏ. ԵԿԵՂԵՑԻՆ, ԱՆՈՐ ԴԵՐՆ ՈՒ ԴԻՄԱԳՐԱՒԱԾ ԴԺՈՒԱՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐԸ
Այս հարցին անդրադառնալով՝ վեր. Յովսէփ Մաթոսեան ըսաւ.«Կը հաւատանք, որ Հայ Աւետ. Եկեղեցին մաս կը կազմէ Քրիստոսի տիեզերական եկեղեցիին, որուն առաքելութիւնն է աշխարհին տարածել Աւետարանը, հրաւիրել մարդկութիւնը Աստուծոյ հետ հաշտուելու, իմաստալից, քրիստոնավայել կեանք ապրելու եւ պատրաստուելու յաւիտենականութեան, ընդունելով, որ միակ ճամբան, ճշմարտութիւնը ու կեանքը՝ Քրիստոս ինքն է:
«Մենք ընդունած ենք Նիկիոյ հանգանակը, Ուղղափառ վարդապետութեան կը հաւատանք, սակայն կը յարգենք տեսակէտներու տարբերութիւնը եւ համոզումով կը հետեւինք մեր հաւատքի ըմբռնումներուն: Մեր դասագիրքը Ս. Գիրքն է: Շեշտը քրիստոնէական կեանքը ապրելուն մէջ է: Զինուած ենք Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչի եւ Վարդան Մամիկոնեանի հաւատքով ու կամքի զօրութեամբ:
«Գիտակից ենք դարուս առաջացուցած փոփոխութիններուն. հոսանքը ուժեղ է, մարդկային շինծու փիլիսոփայութիւններ գոյութիւն ունին, աղանդներ շատցած են, արդիական գաղափարներ շուարում կը պատճառեն շատերուն, բայց Քրիստոս փոխուած չէ, Քրիստոսի պատգամը փոխուած չէ, Աստուածաշունչը՝ հին կտակարան, նոր կտակարան, մեր մնայուն դասագիրքն է: Դարը կը փոխուի, ազգեր կը փոխուին, բայց մեր Տէրը մէկ է եւ նոյնն է՝ երէկ, այսօր եւ յաւիտեան: Մենք գիտակից ենք, որ հայ ենք ու այս արկածի հետեւանք չէ, այլ աստուածային կարգադրութիւն, որով կÿուզենք ծառայել մեր աստուծոյն եւ ազգին: Մեր աղօթքը, երազը, մաղթանքն է, որ հայ ժողովուրդը ունենայ հոգեւոր զարթօնք մը՝ աւելի Աստուծոյ մօտենալու, քրիստոնէական առաքինութիւններու տէր դառնալու, հայրենասէր ըլլալու»:
«ՇԱՐԼՈԹ ԵՒ ԷԼԻԶ ՄԵՐՏԻՆԵԱՆ» ՀԱՅ ԱՒԵՏԱՐԱՆԱԿԱՆ ՎԱՐԺԱՐԱՆԸ
Դպրոցը հիմնուած է 1982ին, նուիրուած եւ տեսիլք ունեցող փոքր խմբակի աշխատանքով եւ հովանաւորուած՝ Հայ Աւետ. Միութեան Աւետարանչականին եւ Հարաւային Քալիֆորնիոյ Հայ Աւետ. եկեղեցիներուն կողմէ:Հետագային, օրդ. Էլիզ Մերտինեանի իշխանական նուիրատուութեամբ՝ իր քրոջ յիշատակին, վարժարանը կÿանուանուի «Շարլոթ եւ Էլիզ Մերտինեան» Հայ Աւետ. վարժարան:
Դպրոցական առաջին տարեշրջանը կը սկսի 13 Սեպտեմբեր 1982ին, 13 աշակերտներով եւ 4 հոգինոց անձնակազմով, Միացեալ Հայ Ժողովական եկեղեցւոյ Կիրակնօրեայ դպրոցի սենեակներուն մէջ:
1983-1986 դպրոցը կը փոխադրուի Նորթ Հոլիվուտի Գոլֆաքս փողոցին վրայ:Իսկ 1986էն ետք, դպրոցը կÿունենայ իր մնայուն կալուածը, Հովիտի Շըրմըն Օքս քաղաքին մէջ:C And E Merdinian Armenian Evangelical School13330 Riverside DriveSherman Oaks, CA 914231987-1988 տարեշրջանին դպրոցը կը հասնի միջնակարգի մակարդակին:
Այժմ «Մերտինեան»ը ունի 250 աշակերտ, նախամանկապարտէզէն մինչեւ 8րդ կարգ, 30 հոգինոց անձնակազմով: Տնօրէնն է Յովսէփ Ինճէճիկեան:
Հոն յաճախող աշակերտները կու գան գլխաւորաբար հետեւեալ քաղաքներէն.- Շըրմըն Օքս, Նորթ Հոլիվուտ, Վեն Նայս, Սթիւտիօ Սիթի, Պըրպէնք, Կլէնտէյլ:
Կրթական բարձր մակարդակի կողքին կը շեշտուի հայեցի եւ քրիստոնէական դաստիարակութիւնը:
Դպրոցի հոգաբարձութիւնը կը ծրագրէ դպրոցը օժտել նորակառոյց շէնքով մը եւ զայն բարձրացնել երկրորդականի մակարդակին: Նախնական աշխատանքները այս ուղղութեամբ ընթացքի մէջ են:
Պատրաստեց՝ ՆԱԶ ՏԷՐ ՍԱՐԳԻՍԵԱՆ-ԳՐԻԳՈՐԵԱՆ (Ասպարէզ)
сряда, 17 декември 2008 г.
ՍԲ. ԽԱՉ ԵԿԵՂԵՑԻՆ ԿԳՈՐԾԻ ՆԱԵՎ ՁՄՌԱՆԸ
Այսօր ավարտվել են Արագածոտնի մարզի Սբ. Խաչ եկեղեցու ջեռուցման համակարգի ներդրման աշխատանքները: Ինչպես տեղեկացրին «ՎիվաՍել-ՄՏՍ» ընկերությունից, եկեղեցում ջեռուցման համակարգի անցկացումն ու կաթսայատան կառուցման համար ընկերության սոցիալական ներդրումը 12 մլն դրամ է կազմել:
Սբ. Խաչը, որ տեղացիներն անվանում են Քասախի բազիլիկ, 4-րդ դարի բազիլիկ եկեղեցի է: Խորանում պահվում է սուրբ պսակի մի մասունք: Դարեր ի վեր այս եկեղեցին եղել է առ Աստված սուրբ աղոթքի վայր: Տեղեկատվության համաձայն, երբ 2001 թ. եկեղեցին վերանորոգվել է, այն վերգտել է իր նշանակությունը` մարդկանց միավորելու, հավատքով լցվելու և հոգևոր կրթություն տալու գործառույթը: Սակայն Արագածոտնի մարզին հատուկ ցրտաշունչ ձմեռները ժամանակավորապես դադարեցնում են եկեղեցու գործունեությունը: Եվ քանի որ եկեղեցին յուրահատուկ է, պետք էր ջեռուցում ապահովել այնպիսի միջոցներով, որոնք չէին խաթարի հնամենի կառույցի ամբողջականությունը: «Մեր եկեղեցին դարերով կատարել է ժողովրդին համախմբելու, հայկականությունը պահպանելու կարևորագույն գործը: Մենք, որպես կորպորատիվ քաղաքացի, այսօր պարտավոր ենք մեզ հասած այս հոգևոր և մշակութային ժառանգությունը պահպանել, ստեղծել հնարավորություն, որ մարդիկ պարբերաբար շփվեն այդ մշակույթի հետ և որ այդ գործընթացը լինի անընդհատ»,- նշել է «ՎիվաՍել-ՄՏՍ»-ի Գլխավոր տնօրեն Ռալֆ Յիրիկյանը:
Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. ԱՐԱՄ Ա. ԿԱԹՈՂԻԿՈՍ ԸՆԴՈՒՆԵՑ ՆՈՐՎԵԿԻՈՅ ՆԱԽԿԻՆ ՎԱՐՉԱՊԵՏԸ
12/16/2008Երեքշաբթի գիշեր, 16 Դեկտեմբեր 2008-ին, Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Արամ Ա. Կաթողիկոս ընդունեց Նորվեկիոյ նախկին վարչապետ Դոկտ. Պոնտեւիքը: Վեհափառ Հայրապետին մօտէն ծանօթ ըլլալով, Պոնտեւիք Նորին Սրբութեան պարզեց միջ-կրօնական, մարդկային իրաւանց եւ խաղաղութեան շրջագծէն ներս իր կարգ մը ծրագիրները:
Յայտնենք որ Պոնտեւիք իր վարչապետութեան շրջանի աւարտին, հաստատած էր ոչ-կառավարական կազմակերպութիւն մը Օսլոյի մէջ, որուն նպատակն է մարդկային իրաւանց ու խաղաղութեան եւ արդարութեան կապուած ծրագիրներ մշակել:
Նախկին վարչապետը միօրեայ այցելութեամբ կը գտնուէր Լիբանան, տեսակցութիւններ ունենալու պետական բարձրաստիճան պատասխանատուներու հետ:
Ըստ Եւրոպական Ատեանին՝ Թուրքիա պէտք է Հայութեան Կալուածները Վերադարձնէ
ՍԹՐԱԶՊՈՒՐԿ- Երեքշաբթի, 16 Դեկտեմբերին, Մարդկային իրաւանց եւրոպական ատեանը վճռած է, որ Թուրքիա բռնաբարած է Պոլսոյ Սամաթիա շրջանին մէջ գտնուող Ս Գէորգ եկեղեցւոյ, անոր դպրոցին ու գերեզմանատան, ինչպէս նաեւ Պոլսոյ Ետիքիւլ շրջանին մէջ գտնուող հայկական հիւանդանոցի կալուածային իրաւունքը (հաղորդած է Հիւրրիէթ թերթը) ։ Ատեանը Թուրքիայէն պահանջած է վերադարձնել կալուածագիրերը եւ Ս Գէորգ եկեղեցւոյ 600,000 եուրօ, իսկ հայկական հիւանդանոցին 275,000 եուրօ վնասուց հատուցում վճարել։ Սոյն կալուածներու հոգաբարձական մարմինները դիմած էին եւրոպական ատեանին, երբ թրքական ատեանները մերժած էին իրենց դիմումները։ Հայկական երկու հիմնարկները հաստատուած են 1832ին։
Ատեանը շեշտած է, թէ Թուրքիա խախտած է Լօզանի համաձայնագրին մէջ ամրագրուած երկրին կրօնական փոքրամասնութիւններու հասարակական ծառայութիւններ ապահովելու մասին յօդուածը։
Թուրքիա իրաւունք ունի հարցին վերաքննութիւնը պահանջելու, սակայն Անգարա ցարդ այս մասին յայտարարութիւն չէ կատարած։
Հայագէտ Հայր Լուի Մարիէս
Հայ լեզուն ու մատենագրութիւնը կանուխէն հետաքրքրած են եւրոպացիները։
ԺԷ դարուն մասնաւորապէս քաղաքական նպատակներով է, որ անոնք հայերէն կը սորվէին։ 1633-ին կարտինալ Ռիշիլիէօ իր ծախսով Փարիզի մէջ հրատարակել կու տար Ֆրանչիսքօ Ռիվոլայի Բառագիրք հայոցը, որուն առաջին տպագրութիւնը լոյս տեսած էր Միլանոյի մէջ 1621-ին։ Հայերէնէ լատիներէն այս բառարանին շնորհիւ կրօնաւորները հայերէն պիտի սորվէին՝ քրիստոնէութիւնը տարածելու համար Հայաստանի մէջ։ Հետագային պատմաբաններ, մանաւանդ լեզուագէտներ սկսան գիտնալ մեթոտով ուսումնասիրել գրաբարը, Ոսկեդարու դասական մատենագրութիւնն ու մեր պատմիչներու երկերը, որոնք մեծ նպաստ կը բերէին հնդեւրոպական լեզուներու քննութեան եւ բաղդատական քերականութեան, միաժամանակ լոյս սփռելով միջնադարեան պատմութեան մութ մնացած զանազան շրջաններուն վրայ։ Վիլլոթ, Վիլֆրուա, Տը Լաքրոզ, Սեն Մարթեն, Լըվայեան տը Ֆլորիվալ, Էտուար Տիւլորիէ, Օկիւսթ Քարիէր, Պրոսէ, Վիքթոր Լանկլուա, Անթուան Մէյէ, Ֆրետերիք Մաքլեր եւ բազմաթիւ ուրիշ ծանօթ մտաւորականներ կը պատկանին ֆրանսացի հայագէտներու հոյլին։ Անոնց գործը մեծ սիրով շարունակող հմուտ գիտնական մըն էր հայր Լուի Մարիես, Յիսուսեան ուխտէն, որ աչքերը յաւիտենութեան փակեց նոյեմբեր 19-ին։
Հանգուցեալ հայագէտը աշակերտած էր Ֆրետերիք Մաքլերի՝ Փարիզի Արեւելեան կենդանի լեզուներու վարժարանին մէջ։ Յետոյ հայերէնի ուսուցիչ կարգուած էր Էնսթիթիւ կաթոլիկի մէջ, ուր տասնեակ տարիներով մեր լեզուն ու մատենագրութիւնը աւանդեց ֆրանսացի եւ օտար ուսանողներու։
Յառաջացած տարիքին պատճառով հանգստեան կոչուած՝ Էնսթիթիւ կաթոլիկի հայերէնի բեմը յանձնած էր հայր Մերսիէի, որ գրեթէ տասը տարի պաշտօնավարելէ ետք, 1957-ի աշնան փոխադրուեցաւ Հռոմ՝ տեղը տալով՝ հայր Ֆրուատվոյի։
Հայր Լուի Մարիեսի անունը չորս տասնեակ տարիներէ ի վեր սերտօրէն կապուած է Եզնիկի Եղծ Աղանդոցին, որ Ոսկեդարու մեր մատենագրութեան հրաշակերտը կը նկատուի իբրեւ լեզու եւ ոճ։
Շատ կանուխէն՝ 1921-ին սկսած է հետաքրքրուիլ Եզնիկով։ Մէյէ եւ Մաքլեր քաջալերած են զինք, որպէսզի խոր ուսումնասիրութեան ենթարկէ այդ դասական երկը, որ բազմաթիւ շահեկան կողմեր կը ներկայացնէ։
1760-ին է միայն, որ երեւան ելաւ Եղծ Աղանդոցը շնորհիւ Իզմիրի մէջ գտնուած ձեռագիրի մը, որ 1776-ին առաջին անգամ լոյս տեսաւ նոյն քաղաքի Մահտեսի Մարկոսի տպարանին մէջ։ Երկրորդ տպագրութիւնը կատարեց հայր Արսէն Բագրատունի 1826-ին (Վենետիկ)։
Իզմիրի ձեռագիրը, որ 1845-ի մեծ հրդեհին կորսուած կը նկատուէր, 1902-ին Հրաչեայ Աճառեանի կողմէ գտնուեցաւ Էջմիածնի մատենադարանին մէջ։
Հայր Մարիես Եզնիկի ուսումնասիրութեան եւ թարգմանութեան համար աչքի առջեւ ունեցած է նաեւ այս ձեռագիրին լուսատիպ օրինակը։Մամուլի տակ է Եղծ Աղանդոցի գրաբար բնագիրը՝ ֆրանսերէն թարգմանութեամբ, ճոխացած ներածութեամբ եւ քննական ու բաղդատական բազմաթիւ նոթերով, արդիւնք՝ տասնեակ տարիներու պրպտումներու, որոնք գիտական մեծ արժէք կու տան իր աշխատասիրութեան։
Հատորը պիտի հրատարակուի յառաջիկայ տարի Փաթրոլոճիա Օրիէնթալիսի շարքին մէջ, ուր լոյս տեսած են արդէն ուրիշ հայերէն դասական գործեր, ինչպէս Յայսմաւուրքը՝ 12 հատորներով, հայերէն եւ ֆրանսերէն՝ Հ Պայեանի թարգմանութեամբ։
Գ Կիւլպէնկեան հիմնարկութիւնը կարեւոր նուիրատուութեամբ մը իր օժանդակութիւնը կը բերէ Եզնիկի երկլեզուեան հրատարակութեան։ Հանգուցեալ հայագէտը յաճախ ներկայ կըլլար հայկական հաւաքոյթներու։ Դասախօսութիւններ ալ տուած է։
1945-ին, երբ ձեռնարկեցինք վերակենդանացնելու Հայագիտական ընկերութիւնը, միաձայնութեամբ զինք ընտրեցինք նախագահ։ Այս ծրագիրը չյաջողեցաւ դժբախտաբար, ինչպէս դիտել տուած ենք քանիցս։ Երեք տարի առաջ յանձնախումբ մը կազմուեցաւ տօնելու համար իր ութսունամեակը։ Անակնկալ հիւանդութիւնը անկողին քամեց զինք տարիներով։ Ու հայութիւնը առիթ չունեցաւ բարոյական երախտագիտութեան իր տուրքը հատուցանելու այս ազնիւ ֆրանսացիին, որ իր կեանքին մեծագոյն մասը նուիրած էր մեր մատենագրութիւնն ու պատմութիւնը ուսումնասիրելու ապերախտ աշխատանքին։
Իր մահով մեծ կորուստ մը կ՛արձանագրէ հայագիտութիւնը։
Ամենայն հայոց կաթողիկոսն ընդունեց ԵԱՀԿ գլխավոր քարտուղարին
Դեկտեմբերի 16—ին, Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնում Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Բ Ծայրագույն պատրիարք եւ Ամենայն հայոց կաթողիկոսն ընդունեց ԵԱՀԿ գլխավոր քարտուղար Մարկ Պերեն դը Բրիշամբոյին՝ ուղեկցությամբ Հայաստանում ԵԱՀԿ դեսպան Սերգեյ Կապինոսի։Ինչպես հայտնեցին Մայր Աթոռ Ս. Էջմիածնի տեղեկատվական համակարգից, ողջունելով ԵԱՀԿ գլխավոր քարտուղարի այցը Ս. Էջմիածին՝ Վեհափառ հայրապետն իր բարեմաղթանքները փոխանցեց նրան՝ վստահություն հայտնելով, որ նմանատիպ այցերը դրական ազդեցություն են ունենում համագործակցության խթանման եւ տարածաշրջանում հակամարտությունների խաղաղ կարգավորման գործում։ Նորին սրբությունը շնորհակալություն հայտնեց ԵԱՀԿ գլխավոր քարտուղարին տարածաշրջանում ԵԱՀԿ ներդրած ջանքերի եւ իրականացվող ծրագրերի համար։Իր հերթին ԵԱՀԿ գլխավոր քարտուղար Մարկ Պերեն դը Բրիշամբոն շնորհակալություն հայտնեց Վեհափառ հայրապետին բարեմաղթանքների համար եւ ներկայացրեց ԵԱՀԿ գործունեությունը, ինչպես նաեւ իր այցի մանրամասներն ու արդյունքները։ Հանդիպման ընթացքում անդրադարձ կատարվեց Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության խաղաղ կարգավորման գործընթացին։
Абонамент за:
Публикации (Atom)